KS. KAZIMIERZ ZIMMERMANN

            Gdy wchodzimy na Trzemeszeński cmentarz, już od samej bramy rzuca się w oczy surowy widok grobowca-krypty.

            Na frontowej ścianie liczne tablice-epitafia. Na tablicy, usytuowanej w poziomie pod sklepieniem grobowca, widać z daleka owalną fotografię członka rodu Zimmermannów, bo to ich właśnie grobowiec.

            Napis wyjaśnia, kogo przedstawia świetnie wykonana fotografia:

KS. DR KAZIMIERZ ZIMMERMANN

REKTOR WSZECH. JAGIELL.

W KRAKOWIE

WIELKI PRZYJACIEL MŁODZIEŻY

            Wyżej podano także datę urodzenia 25.1.1874r. i śmierci 6.04.1925r.

            Był synem Jana, doktora medycyny, powstańca, o którego walce i pracy krążą legendy bohaterstwa i poświęcenia. Jan urodził się także w Trzemesznie, jako syn Augustyna, profesora trzemeszeńskiego gimnazjum. Grób jego znajdziemy łatwo na cmentarnym wzgórzu, w bezpośrednim sąsiedztwie kaplicy Dołęga-Kozierowskich. Mogiła Augustyna jest otoczona pięknym, ręcznie kutym, żelaznym ogrodzeniem. Na mogile stoi surowy, prostokątny blok piaskowca.

            Matką Kazimierza była Helena z d. Skarbek-Malczewska, córka płk. W.P. Adolfa Skarbek-Malczewskiego, właściciela dóbr Kruchowo, na które składało się 12 wsi, oraz trwający dotąd pałac w Kruchowie.

            Kazimierz Zimmermann ukończył gimnazjum w Poznaniu. Wczesna śmierć rodziców, oraz wdowieństwo macochy, były być może przyczyną wstąpienia młodego seminarzysty do seminarium duchownego.

            Teologię studiował w Gnieźnie i Wurzburgu. Święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1897. Zaraz też podjął pracę w Poznaniu jako brebendarz kościoła podominikańskiego. Później, bo w roku 1902, przyszedł do kolegiaty św. Marii Magdaleny już jako kanonik, a potem także prałat-kustosz.

            Drzemał w nim jednak duch społecznika. Jego osobistą pasją było także kolekcjonerstwo. Jego wybitny umysł zaowocował dziełami świeckimi, ale pisał też modlitewniki śpiewniki dla dzieci.

            Do ważniejszych jego dzieł należy zaliczyć pracę doktorską o Banku Rolnym, a także dzieło krytyczne „Fryderyk wielki i jego kolonizacja na ziemiach polskich”. Wystawił też pomnik ks. Piotrowi Wawrzyniakowi, pisząc jego biografię. Ci wielcy kapłani wiele lat współpracowali ze sobą jako wybitni społecznicy. Ksiądz Kazimierz pracował też aktywnie w redakcjach Księgarni Św. Wojciecha w Poznaniu, oraz Dziennika Poznańskiego.

            Obok pracy duszpasterskiej brał też ks. Zimmermann czynny udział w katolickiej pracy społecznej na terenie Poznania. W latach 1902-1903, oraz 1907-1910 był redaktorem czasopisma „Ruch Chrześcijańsko-Społeczny”.

            W 1900 roku został członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, pełniąc w nim jednocześnie do 1903 roku funkcję sekretarza Wydziału Historyczno-Literackiego. Po roku 1907 został członkiem komisji powołanej przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, dla reaktywowania Wydziału Prawniczo-Ekonomicznego, przy tymże towarzystwie.

            Kiedy w 1908r. powstała na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Krakowskiego katedra Chrześcijańskich Nauk Społecznych, powierzono ją księdzu Kazimierzowi Zimmermannowi.

            Wykłady rozpoczął jednak dopiero w roku akademickim 1910/1911, po zatwierdzeniu owej katedry przez Ministerstwo. Od tej pory Kazimierz Zimmermann związał się na stałe z uczelnią krakowską, piastując w niej kolejno szereg funkcji.

            Około 1911 roku uzyskał profesurę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jednak konserwatywne poglądy i stan duchowny ks. Zimmermanna wywołały tam zamieszki studenckie, nazywane Zimmermanniadą.

            Po I wojnie światowej należał do twórców Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Później znów powrócił do Krakowa. Zmarł w czasie drugiej kadencji, jako Rektor Uniwersytetu.

            Pochowany został w rodzinnym grobowcu w Trzemesznie. W latach 1970-tych został przedstawiona i obroniona na KUL-u praca doktorska ks. Żebrowskiego z Sopotu poświęcona osobie uczonego światowca, jakim był Kazimierz Zimmermann. A w Trzemesznie mgr Marian Mielcarski znalazł w kufrze pozostawionym przez ojca dzieło ks. Zimmermanna „Fryderyk Wielki i jego kolonizacja rolna na ziemiach polskich”. Aby scharakteryzować najogólniej to dzieło ks. Zimmermanna, wystarczy przytoczyć jedno tylko zdanie z przedmowy: Nauka polska? Czy ona nie rzuca światła na postać Fryderyka? Ma ona do jego osoby, jak stwierdza kompetentny znawca epoki fryderykowskiej Askenazy, najpierwsze, najbliższe prawo. Bo on straszliwiej ją ugodził niż inne państwo, z którym toczył wojny długoletnie, straszliwiej niż Austrię, Saksonię, Francję…”

            Słownik polskich teologów katolickich – ks. Hieronima E. Wyczawskiego wydany przez Warszawską Akademię Teologię Katolickiej w roku 1983, obejmuje 39 pozycji literacko-naukowych autorstwa ks. Kazimierza Zimmermanna.

            Niestety, w trzemeszeńskiej bibliotece nie mamy ani jednej pracy tego autora, naszego przecież ziomka.

Tekst: Antoni Kierczyński

Źródło: Trzemeszeński Miesięcznik Informacyjny Kosynier